دستورهاى قرآن در زمينه هاى بهداشتى روانى و جسمانى و اشارات پزشكى و فيزيولوژى آن بسيار مترقى و شگفت آور است كه گاه تا حد اعجاز پيش مى رود، شگفتى ها (و در برخى موارد اعجازهاى) پزشكى قرآن را مى توان در محورهاى گوناگون بررسى كرد.

يكي از اين محورها عبارت است از: پيش گيرى هاى بهداشتى براى سلامت روح و جسم .

قرآن كريم در بخش پيش گيرى هاى بهداشتى، دستورهايى حكيمانه و جاودانه دارد كه هر كس بدان ها توجه كامل داشته باشد، از بسيارى امراض در امان خواهد بود. برخى از اين پيش گيرى ها عبارتند از:

الف ـ بهداشت غذايى مانند:

 دعوت به غذاهاى پاك و پاكيزه (طيب): «اى كسانى كه ايمان آورده ايد، از غذاهاى حلال و پاكيزه كه ما نصيب شما كرده ايم، بخوريد.»

 ممنوعيت غذاهاى غير بهداشتى و «خبيث»: «و ]آن رسول[ بر آنان هر غذاى پاكيزه و مطبوع را حلال و هر چيز پليد و منفور را حرام مى گرداند.»(اعراف،157)

برخى مصداق هاى خبائث در قرآن و سنت: نجاسات، آب بينى، خلط سينه، خاك، گوشت يا شير حيوان جلاّل (حيوان حلال گوشتى كه خوراك آن بر حسب عادت منحصر به مدفوع انسان باشد)، خون، مردار، گوشت خوك و سگ، شراب، برخى اجزاء حيوانات (فضله، فرج، تخم (دنبلان)، و...)و...

 پرهيز از پرخورى كه عامل بسيارى از بيمارى هاست: «بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد كه خداوند مسرفان را دوست ندارد»(اعراف،31)

ب ـ بهداشت جسمى (شخصى):

 وضو: «اى اهل ايمان، هنگامى كه مى خواهيد براى نماز بپاخيزيد دست و صورت خود را بشوييد...» (مائده،6)

 غسل: «اى اهل ايمان، هنگامى كه مى خواهيد براى نماز بپاخيزيد... و اگر جنب هستيد، پاكيزه شويد غسل كنيد...»(مائده،6)

 پاكيزگى و طهارت لباس: «و لباس خود را از هر عيب و آلايش پاكيزه دار.»(مدثر،4)

 پاكيزگى محيط زندگى: «و به او وحى كرديم كه خانه مرا براى طواف حاجيان و نمازگزاران و ركوع و سجودكنندگان پاك و پاكيزه دار»(حج،26)

ج ـ بهداشت جنسى:

 ممنوعيت آميزش با زنان در حالت عادت ماهيانه: «و از تو درباره خون حيض سؤال مى كنند، بگو: چيز زيان بار و آلوده اى است و لذا در حالت قاعدگى از زنان كناره گيرى نماييد و با آن ها نزديكى ننماييد...»(بقره،222)

 ممنوعيت هم جنس بازى (لواط): شعراء، 165ـ166 و اعراف، 80ـ81 و... و موارد ديگر.

د ـ بهداشت روان:

 آرامش در ياد خدا: «أَلاَ بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئنُّ الْقُلُوب»

 شفابخش بودن آيات الهى و تأثير آن در تقويت روح: اسراء، 82 و يونس، 57 و فصلت، 44.

محور دوم در آموزه هاى قرآن، درمان است. قرآن به نمونه هايى از مواد و عوامل درمانى كه علم روز به خواص و تأثير آن ها پى برده، اشاره كرده است:

 عسل: «...در آن شفا براى مردم است.»(نمل،68ـ69)

 روزه: (احزاب، 35)

قرآن كريم افزون بر موارد ياد شده كه گزيده اى از آن ها بيان شد، به برخى مسائل و اسرار ناشناخته بدن انسان و چگونگى تكوين او اشاره كرده است كه علم پزشكى پس از صدها سال به تدريج پرده از اعجاز آن برداشت; از جمله آن ها مى توان به موارد ذيل اشاره كرد:

 مراحل خلقت انسان در رحم مادر (مؤمنون، 12ـ14; حج، 5; غافر، 67 و...);

 آفرينش انسان از آب (انبياء، 30; نور، 45; فرقان، 54 و...);

توضيح اين كه: دانشمندان زيست شناسى بر اين عقيده اند كه دو سوم بدن انسان را آب تشكيل داده است; مثلا يك فرد هفتاد كيلويى، پنجاه ليتر آب در بدن خود نگهدارى مى كند و اين نسبتى است ثابت، و باز همين دانشمندان بر اين نظر و عقيده اند كه اگر انسانى 20% از آب بدن خود را از دست بدهد، دوباره سلامتى خود را باز نخواهد يافت.»

 زمان باردارى

 اثر انگشت; (قيامت،4)